Zo, daar zijn we weer. Zoals in de vorige nieuwsbrief vermeld gaan we nu de brug over naar het Fort. Ben je al eens op Fort Buitensluis geweest? Dan ben je dus ook over de brug gekomen. Bij een rondleiding heeft de gids toen vast iets verteld over de Baileybrug. Maar er is veel meer te vertellen, ga je weer mee?

De bruggen over de fortgracht en de kazernegracht

Om op het Fort te komen en daarna in de bomvrije kazerne waren er, voor zover ik uit de archiefstukken heb begrepen, twee bruggen. Toen rond 1861 de bomvrije kazerne werd gebouwd, lag er namelijk ook een gracht omheen. Het is niet bekend hoe breed deze gracht was.

De gracht rond het gehele Fort was aan de zuidzijde 15 meter breed en aan de noordzijde 25 meter. Aan de oostzijde was de gracht van 15 tot 40 meter breed. Aan de westzijde bevond en bevindt zich nog de 18 meter brede haven met een geul van 11 meter breedte.

Het enige dat bekend is over de brug die naar het Fort leidde, is dat het een houten brug was zonder landhoofden. Een landhoofd verzorgt de ondersteuning van de feitelijke brug. Het middendeel van de brug kon worden weggenomen (rolbrug). De beide vaste delen waren 3,10 meter breed en 12 meter lang. Het te openen deel was 9,92 meter lang. De brug was voorzien van een dubbele barrière. Verder was er een houten losplaats bij de gracht.

We duiken het archief in

In de archieven is een eerste ontwerp gevonden van deze brug. In deze tekening staan verschillende delen van het ontwerp:

Ontwerp eerste brug Fort Buitensluis

(Herkomst: Nationaal Archief, toegang 4.OPG inv.nr. B537).

De brug zou in gietijzer worden uitgevoerd maar dat is uiteindelijk toch hout geworden. 

De brug over de fortgracht wordt, afzonderlijk van de bouw van de kazerne en de kruitmagazijnen, aanbesteed op 28 april 1863. Het op 7 mei 1863 goedgekeurde contract is uitgevoerd voor een bedrag van Fl. 5.769,-. De brug werd op 1 juli 1864 opgeleverd.

In 1884 vinden er op het Fort diverse aanpassingen plaats en ook aan de brug. Op onderstaande tekening zijn de verbeteringen aangegeven aan een houten brug, zoals deze er na de voltooiing uitzag. Dit zal hetzelfde beeld zijn als de brug die bij de bouw van het fort tot stand is gekomen, dus niet het eerste gietijzeren ontwerp.

Ontwerp brug Fort Buitensluis 1884

(Herkomst: NA, toegang 4.OPV, inv.nr. W93)

Over de brug die over de gracht bij de kazerne lag is niet veel bekend. Alleen dat het ook om een rolbrug ging die de kazerne in kon worden geschoven. Het luik is nog terug te vinden in de kazerne. Deze gaf toegang tot de brugkelder.

Toegang brudkelder Fort Buitensluis

Op onderstaande foto is het voorportaal van de bomvrije kazerne te zien.

Voorportaal bomvrije kazerneFort Buitensluis

De vloer is grotendeels gewijzigd. Oorspronkelijk was hier de brugkelder, waarin de brug naar binnen kon worden getrokken. De brug is bij de verbouwing van 1884 komen te vervallen omdat de gracht werd dicht gegooid. Toen zal men ook de brugkelder hebben gedicht en bestraat. Er is dus niet veel bekend over deze brug. Er zijn geen bouwtekeningen, plattegronden of ander beeldmateriaal.

De brug over de fortgracht

Er is niet veel beeldmateriaal van de brug zoals deze is gebouwd in 1864 en veranderd in 1884. Er is een foto van net na de WOII waarop bewakers voor de ingang van het Fort staan maar de brug is daarop niet goed te zien.

Bewakers op brug Fort Buitensluis

(Bron: https://wo2-hoekschewaard.nl/nsb/1945-1947-fort-buitensluis-numansdorp-2/)

De originele brug is door de Duitsers opgeblazen toen zij het Fort verlieten. Op een foto uit 1966 is te zien dat er een gewone houten brug over de fortgracht loopt.

Houten brug 1966 Fort Buitensluis

(Bron: Collectie Stichting Menno van Coehoorn, nr 02356.)

De Baileybrug

De brug waar je nu overheen loopt als je het Fort betreedt is een Baileybrug. Deze stalen brug is dus na 1966 geplaatst, in elk geval na 1970.

Een baileybrug is een brug die bestaat uit standaardsegmenten en kan zeer snel opgebouwd worden. De segmenten van de brug zijn ontworpen om zonder bijzonder gereedschap en zonder een hijskraan geplaatst te kunnen worden. De segmenten zijn licht genoeg om door een aantal mensen getild te worden.

Dit brugtype is nog steeds in gebruik voor militaire en civiele toepassingen en wordt wereldwijd beschouwd als een knap staaltje militaire techniek. 

Baileybrug Fort Buitensluis
Baileybrug Fort Buitensluis

Nu je alles over de bruggen weet, gaan we verder het Fort op. Wat wil je nu zien en waar zal ik je meer over vertellen? Tuurlijk, het belangrijkste gebouw hier op het Fort: de bomvrije kazerne. Daarover de volgende keer meer!

Janet, Gids van Fort Buitensluis