Hoi, leuk dat je er bent, welkom op Fort Buitensluis. Als gids neem ik je elke maand mee in de geschiedenis van het Fort en zal ik steeds een gedeelte vertellen. Zo blijft het spannend want er is echt heel veel te vertellen. Ga je mee?

Het ontstaan van het Fort

Voordat we de Bailey brug overgaan naar het Fort, vertel ik eerst iets over het ontstaan van dit Fort. Op de plek waar het allemaal begon, lag eerst een eenvoudige batterij. Omdat in 1793 Napoleon de oorlog aan Nederland had verklaard werd er in allerijl een aarden wal opgeworpen met een paar kanonnen er op. Hiermee moest Willemstad ondersteund worden. Deze batterij moest voorkomen dat vijandelijke troepen het Hollands Diep overstaken. Veel is er niet bekend over deze batterij.

Kijk, er is nog een hele oude plattegrond gevonden: de batterij aan de haven van Numansdorp uit het eind van de 18de eeuw.

Oude plattegrind batterij Numansdorp

(Herkomst: Nationaal Archief, toegang 4.OPV inv.nr. B162b).

Een paar jaartallen

Om een beetje een idee van het tijdsverloop te krijgen zal ik toch wat jaartallen noemen. Het was namelijk pas rond 1854 dat er plannen werden gemaakt voor een nieuw Fort op deze locatie. Uit diverse stukken blijkt dat de oude batterij toen al lange tijd niet meer in gebruik was. Deze was helemaal vervallen en was ook veel kleiner dan het Fort dat men wilde bouwen. Het was dus nodig om grond te onteigenen welke eigendom was van de ambachtsheerlijkheid Cromstrijen. Dat betekent dat de eigenaar van de grond gedwongen wordt om het eigendomsrecht aan de overheid over te dragen.

Dus pas zes jaar later was het definitieve bouwplan klaar en de grond van de overheid zodat in 1860 een begin kon worden gemaakt met de bouw van de bomvrije verdedigbare kazerne. Er kwam een gracht omheen die rondom varieerde van 15 tot 40 meter breed en waarover een rolbrug werd gebouwd. Ook werden er nog diverse kruitmagazijnen gebouwd. Ik vertel jullie in een volgende nieuwsbrief meer over de bomvrije kazerne, de brug en de kruitmagazijnen.

Dit is één van de concepttekeningen voor de aanleg van het Fort, gedateerd oktober 1860.

Concepttekening aanleg Fort Buitensluis 1860

(Herkomst: NA, toegang 4.OPV, inv.nr. B163)

In de jaren na de bouw vinden er nog diverse keren aanpassingen plaats, ter verdediging en versterking, maar ook herstelwerkzaamheden (door overstroming) en onderhoudswerkzaam-heden zoals het jaarlijks baggeren van de gracht.

Stelling van het Hollandsch Diep en Volkerak

Vanaf 1874 maakt het Fort deel uit van de Stelling van het Hollandsch Diep en Volkerak. Daar horen ook de vestingstad Willemstad en de Forten Prins Frederik Hendrik, Fort Sabina (voorheen De Ruiter), Fort Bovensluis en Fort De Hel. De taak van Fort Buitensluis is om de toegang over het Volkerak voor vijandelijke schepen te voorkomen en om de verdediging van Willemstad te ondersteunen. Op het Fort konden zo’n 292 manschappen verblijven en er stonden zo’n 15-16 kanonnen. Kun je je het voorstellen? Zoveel mannen op het Fort?

Eerste en Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden in 1917 op het Fort drie gewapend betonnen schuilplaatsen gebouwd van het type 1918-II. Die werden afgedekt met een laag aarde. Hou de volgende nieuwsbrieven in de gaten omdat hier nog veel meer uitleg over volgt.
Het Fort speelt in de gevechten van de Tweede Wereldoorlog geen rol maar kort na de Tweede Wereldoorlog wordt het Fort gebruikt voor de internering (gevangen zetten) van mensen die verdacht worden van samenwerking met de Duitsers. Er worden barakken geplaatst en het terrein wordt omgeven met prikkeldraad. Er zitten gemiddeld 266 gedetineerden en SS’ers in het kamp. Dat kun je onder andere zien aan de teksten in de nissen van de drie steunmuren. Deze wordt in de zomer van 1947 alweer opgeheven.

Daarna wordt het terrein door defensie beheerd ten behoeve van militairen. Zij kunnen kamperen op het terrein en het wordt nog gebruikt als oefenterrein. Het Fort komt uiteindelijk in 2017 in bezit van de Gemeente Hoekse Waard maar het beheer is al sinds 2015 in handen van Stichting Fort Buitensluis.

Zie ik je weer terug bij de volgende nieuwsbrief? Leuk! Het wordt heel interessant dus blijf ons volgen. Als je nog geen “Vriend van het Fort” bent, geeft je dan hier snel op. We kunnen namelijk alle donaties goed gebruiken en uiteraard krijg je er iets bijzonders voor terug.

Janet, Gids van Fort Buitensluis